Polski     English
Kontrast:

Tekst:

Current Size: 87%

Godło Polski

Historia

Początki nauczania medycyny w Warszawie

Pierwsze próby nauczania medycyny w Warszawie datuje się na początek XVIII wieku, kiedy to do Warszawy przyjechał doktor z Loewensprung Loelhoeffel i przystąpił do organizowania szkoły chirurgicznej. Jego zamierzeniem było nauczanie warszawskiej młodzieży anatomii w sposób nowoczesny i naukowy. Niestety, poczynania doktora nie uzyskały aprobaty wśród warszawiaków, w związku z czym musiał zaprzestać swoich praktyk.

W późniejszym okresie powstały trzy projekty organizacji nauczania medycyny w Warszawie autorstwa: Mizlera de Kolofa, Wilhelma Ritscha i Jana Fryderyka Herrenschwandta, jednak żaden z nich nie został zrealizowany.
  

Okres rozbiorów Polski

W chwili, gdy pod koniec XVIII wieku Polska utraciła niepodległość szkolnictwo, nie tylko medyczne, borykało się z licznymi trudnościami i przeszkodami w rozwoju.

Historia

W 1809 roku lekarze: August Wolff, Jacek Dziarkowski, Józef Czekierski, Franciszek Brandt oraz asesor farmacji Józef Celiński postanowili założyć szkołę lekarsko-chirurgiczną i już 7 października tego roku Izba Edukacyjna Księstwa Warszawskiego zorganizowała przy Szkole Prawa Wydział Akademicko-Lekarski w Warszawie (Akademię Lekarską), którego prezesem mianowała Stanisława Staszica, a dziekanem Jacka Dziarkowskiego.

Już w pierwszym roku istnienia Akademia Lekarska miała 44 studentów medycyny oraz 14 farmacji, a pierwsze dyplomy wydane zostały 18 absolwentom w 1813 roku. Szpitalem klinicznym Wydziału był szpital św. Rocha (widoczny na poniższej rycinie).

Historia

Zapisy do szkoły lekarskiej w latach 1809-1816 (według wieku)

Data wpisu Wiek Razem
16-19 20-25 26-33

ponad

34

1809/1810 36 32 15 4 87
1810/1811 22 7 1 -- 30
1811/1812 6 3 2 -- 11
1812/1813 2 4 -- -- 6
1813/1814 27 10 4 -- 41
1814/1815 12 6 5 1 24
1815/1816 9 9 6 -- 24
Razem 114 71 33 5 223
W proc. 51,2 31,8 14,8 2,3 100


W 1817 roku Akademię Lekarską włączono, jako Wydział Lekarski, w skład Królewskiego Uniwersytetu Warszawskiego. Organizacją wydziału zajął się dawny dziekan Akademii Lekarskiej Jacek Dziarkowski. Od 1818 roku kształcono: lekarzy wyższych (magistrów), jako przyszłych doktorów medycyny, aptekarzy, lekarzy niższych (chirurgów II i III rzędu), akuszerów, akuszerki, dentystów, okulistów i konowałów. Nauka lekarzy trwała 3 lata, doktorów medycyny – 5 lat, farmaceutów – 2 lata. Wykładowcami uczelni byli m.in. lekarze: Franciszek Ksawery Dybek, Jan Bogumił Freyer, Marcin Roliński, Emilian Klemens Nowicki oraz inni zasłużeni lekarze. W 1825 roku zniesiono kształcenie lekarzy niższego stopnia i wprowadzono nadawanie dwóch stopni i trzech rodzajów tytułów: licencjata chirurgii (chirurga), magistra medycyny oraz tytuł doktora. W okresie od 1815 do 1830 roku Uczelnia wydała 289 dyplomów lekarskich, chirurgicznych i farmaceutycznych.

Po Powstaniu Listopadowym, w dniu 12 listopada 1831 roku, car Mikołaj zamknął Uniwersytet, zaś Wydział Lekarski uległ likwidacji. Młodzi ludzie, którzy chcieli studiować medycynę, musieli wyjeżdżać za granicę lub korzystać ze stypendiów rządowych na studia w obrębie Cesarstwa. 

Historia

Dopiero po 1855 roku, z powodu wielu epidemii w Cesarstwie i braku odpowiedniej liczby lekarzy, car Aleksander II zgodził się na powołanie komitetu wstępnego wyższego naukowego zakładu lekarskiego w Warszawie. Na jego czele stanął doktor Kochański, a członkami zostali: Jan Bącewicz, Dominik Zahorowski, Andrzej Janikowski, Ferdynand Werner, Teofil Lesiński.

Historia

Tak więc 1 października 1857 roku rozpoczęto naukę w Akademii Medyko-Chirurgicznej, którą umieszczono w gmachu byłego Wydziału Lekarskiego przy ulicy Jezuickiej 73. Poza tym studenci uczyli się w Pałacu Kazimierzowskim (widocznym na dwóch powyższych rycinach) i w Pałacu Staszica, w którym urządzono 2 audytoria, 4 sale na gabinety oraz pracownię dla prosektora antomii. Klinika Akademii mieściła się w dawnym Instytucie Położniczym. Stanowiły ją dwa oddziały: wewnętrzny i chirurgiczny, każdy z 20 łóżkami. Pierwszym prezydentem Akademii był profesor patologii i terapii szczegółowej Uniwersytetu św. Włodzimierza w Kijowie Teodor Cycuryn. Po jego ustąpieniu Akademią kierował profesor doktor Andrzej Janikowski. Ponadto wykładowcami Akademii byli: Tytus Chałubiński, Wiktor Feliks Szokalski, Ludwik Maurycy Hirszfeld, Henryk Hoyer, Aleksander Antoni Le Brun i Polikarp Girsztowt.

W 1862 roku Akademia Medyko-Chirurgiczna, jako Wydział Lekarski, weszła w skład nowej Szkoły Głównej Warszawskiej. Dziekanem Wydziału Lekarskiego został Aleksander Antoni Le Brun. Głównym gmachem był Pałac Staszica, niektóre wykłady oraz zajęcia zaś odbywały się w Szpitalu Dzieciątka Jezus, a następnie w Szpitalu św. Ducha. Kierownikami katedr byli: Hirszfeld – anatomii, Hoyer – histologii, Nawrocki – fizjologii, Brodowski – anatomii patologicznej. Kierownikami klinik: Chałubiński – wewnętrznej, Girsztowt – chirurgicznej, Szokalski – okulistycznej, Pląskowski – psychiatrycznej.

Podczas Powstania Styczniowego w 1863 roku, na prośbę naczelnika Warszawy Stefana Bobrowskiego, zorganizowano pomoc lekarską dla powstańców. W związku z tym powołano specjalną komisję, w skład której weszli: Girsztowt – chirurg, Stankiewicz – chirurg, Sommer – internista, a później: Januszkiewicz – okulista, Dybek i Kaczkowski.

Po upadku powstania Szkoła Główna została zniesiona na podstawie ukazu cara Aleksandra II z 20 czerwca 1869 roku i zastąpiona przez Cesarski Uniwersytet Warszawski. Językiem wykładowym był język rosyjski, a profesorowie polscy otrzymali dwuletni termin na naukę tego języka.

Od tego czasu poziom nauczania medycyny ulegał stopniowemu obniżeniu. Doświadczeni naukowcy, badacze oraz studenci przenieśli się do Europy Zachodniej lub na Wschód. W Warszawie ośrodkami kształcenia stały się szpitale.

Okres międzywojenny

W 1917 roku powstał w Warszawie Uniwersytet Warszawski. W jego skład wszedł Wydział Lekarski wraz z Oddziałem Farmaceutycznym, który w 1926 roku przekształcono w osobny wydział.

Głównymi organizatorami uczelni byli Józef Polikarp Brudziński, który w 1915 roku został rektorem Uniwersytetu Warszawskiego i Edward Loth – antropolog i anatom.

W 1820 roku powstał Państwowy Instytut Dentystyczny, z którego w 1933 roku utworzono Akademię Stomatologiczną.

Do rozwoju Wydziału Lekarskiego UW, a wraz z nim nauk medycznych, przyczynili się lekarze: Jan Mazurkiewicz – psychiatra, Franciszek Krzyształowicz – dermatolog, Adam Czyżewicz – ginekolog i położnik, Witold Orłowski – internista, Antoni Gluziński – internista, Mikołaj Reichman – gastrolog, Józef Pawiński – kardiolog, Kazimierz Rzątkowski – internista, Mieczysław Konopacki – mikrobiolog, Ludwik Paszkiewicz – kierownik Zakładu Anatomii Patologicznej, Kazimierz Orzechowski – neurolog, Antoni Leśnikowski – chirurg oraz Zygmunt Radliński – chirurg.

Okupacja

Pod okupacją hitlerowską wszystkie uczelnie zlikwidowano, ale nauczanie nie zostało przerwane, bo w październiku i listopadzie 1939 roku Ludwik Paszkiewicz i Witold Orłowski rozpoczęli nauczanie w tajnych „kompletach”.

Oprócz tego istniała tajna szkoła doc. Jana Zorskiego, która oficjalnie nosiła nazwę „Prywatnej Szkoły Zawodowej dla Pomocniczego Personelu Sanitarnego Jana Zaorskiego” i otwarta została 4 marca 1941 roku. Wykładowcami byli m.in.: Edward Loth, Jan Zaorski, Franciszek Czubalski, Rajmund Barański, Marian Grzybowski, Jerzy Modrakowski, Władysław Kapuściński, Stanisław Przyłęcki i Maksym Nikonorow, a dyrektorem naukowym prof. dr Stefan Kopeś. Szkoła miała około 1 900 słuchaczy.

W czasie wojny kadra nauczycielska poniosła olbrzymie straty: z 23 profesorów działających w 1939 roku pozostało tylko 11.

Profesorowie Wydziału Lekarskiego – Rektorzy Uniwersytetu Warszawskiego
Prof. Jozef Brudziński pediatra 1915-1917
Prof. Jan Mazurkiewicz psychiatra 1921-1922
Prof. Franciszek Krzysztołowicz dermatolog 1924-1925
Prof. Mieczysław Michałowcz pediatra 1930-1931
Prof. Jerzy Modrakowski farmakolog wybrany w 1939
Prof. Franciszek Czubalski fizjolog 1945-1949


Okres powojenny

Już pod koniec 1944 r. w ramach działającego na Pradze (zajętej przez wojska sowieckie) Szpitala Przemienienia Pańskiego przy ul. Boremlowskiej, podjęto udaną próbę utworzenia Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Warszawskiego. Po zakończeniu wojny w 1945 r. przeniesiono Wydział Lekarski z ul. Boremlowskiej do odbudowywanych pomieszczeń gmachu Medycyny teoretycznej na terenie głównego kampusu uniwersyteckiego. Wydział Lekarski otrzymał budynek Collegium Anatomicum oraz gościnnie pomieszczenia w Państwowym Zakładzie Higieny. Bazę kliniczną Wydziału stanowiły: Szpital Dzieciątka Jezus oraz Szpital Przemienienia Pańskiego. Z 23 przedwojennych profesorów Wydziału Lekarskiego wojnę przeżyło 11.

W styczniu 1945 roku w ramach Uniwersytetu Warszawskiego rozpoczął działalność Wydział Farmaceutyczny, a 27 grudnia 1945 roku – Akademia Stomatologiczna, która od 1 września 1949 roku, jako Oddział Stomatologiczny, włączona została do Wydziału Lekarskiego UW.

Powstanie Akademii Medycznej w Warszawie

Od 1 stycznia 1950 roku weszło w życie Rozporządzenie Rady Ministrów z 24 października 1949 r. w sprawie założenia Akademii Lekarskich w Warszawie, Krakowie, Poznaniu, Lublinie, Łodzi i Wrocławiu.

W ramach nowo powstałej Uczelni powołano wydziały: Lekarski (z Oddziałem Stomatologicznym) i Farmaceutyczny. Paragraf 5 wspomnianego powyżej rozporządzenia mówił: „Zwija się wydziały lekarskie i farmaceutyczne na Uniwersytetach: Warszawskim, Jagiellońskim, im. Marii Curie-Skłodowskiej, Łódzkim i Poznańskim oraz wydział lekarski na Uniwersytecie Wrocławskim (...)”.

Na mocy tego aktu prawnego powstałe uczelnie przejęły studentów oraz istniejące na uniwersyteckich wydziałach katedry wraz z połączonymi z nimi klinikami i zakładami naukowymi.

W dniu 3 marca 1950 roku na mocy podobnego rozporządzenia zmieniono nazwę z Akademii Lekarskich na Akademie Medyczne.

Akademia Medyczna przejęła od Uniwersytetu Warszawskiego następujące budynki: gmach Medycyny Teoretycznej na Krakowskim Przedmieściu, gmach Anatomicum, gmach Medycyny Sądowej przy ul. Oczki, dwa gmachy Wydziału Farmaceutycznego przy ul. Oczki i ul. Przemysłowej. Władze uczelni otrzymały budynek przy ul. Filtrowej, który służył im do 2000 r. Bazę Kliniczną stanowił Szpital Dzieciątka Jezus.

Rozwój Uczelni

Naukowcy – lekarze Akademii Medycznej pracowali w większości istniejących warszawskich szpitali. W miejsce zniszczonego w czasie Powstania Warszawskiego przedwojennego szpitala dziecięcego im. Karola i Marii fundacji Zofii Szlenkierówny (najnowocześniejszego szpitala dziecięcego w Europie w okresie międzywojennym), powstał szpital dziecięcy pod kierownictwem prof. Władysława Szenajcha w budynku ZUS przy ulicy Działdowskiej.

W 1950 r. przeniesiono II Katedrę Pediatrii do utworzonego szpitala przy ul. Litewskiej (róg ul. Marszałkowskiej).

W 1975 roku otwarto nowo wybudowany Centralny Szpital Kliniczny przy ul. Banacha. Był on na owe czasy najnowocześniejszym szpitalem klinicznym w Polsce.

Rok 1975 stał się dla Akademii Medycznej rokiem szczególnym. W 25 roku działalności uczelni utworzono II Wydział Lekarski, który w zamyśle jego twórców miał uzupełniać działalność I Wydziału Lekarskiego, lecz wkrótce okazał się wydziałem, który zaczął prowadzić działalność naukowo-dydaktyczną na równi z I Wydziałem Lekarskim. Podstawowym szpitalem klinicznym II Wydziału Lekarskiego stał się szpital miejski przy ul. Kondratowicza na Bródnie.

Również w 1975 r., z inicjatywy prof. Tadeusza Orłowskiego, powstał Instytut Transplantologii. W tymże instytucie zapoczątkowany program przeszczepiania nerek prowadzony wspólnie przez prof. Tadeusza Orłowskiego i profesora Jana Nielubowicza (Rektora Akademii Medycznej w latach 1981-1986). Już 26 stycznia 1966 r. udało im się przeprowadzić pierwszy przeszczep nerki (w 3 lata po sukcesie światowym).

Instytut Transplantologii odegrał wiodącą rolę w rozwoju polskiej transplantologii. Są tam m.in. opracowywane wyniki przeszczepiania narządów dla Krajowej Rady Transplantacyjnej.

Główne kierunki badań

Z perspektywy ostatnich 50 lat wśród najważniejszych kierunków badań naukowych prowadzonych w naszej Uczelni, które mogą poszczycić się ważnymi dokonaniami w skali polskiej medycyny, wymienić można:

  • szkołę ortopedii prof. Adama Grucy i dokonania w zakresie leczenia urazów kręgosłupa i urazów wielonarządowych,
  • szkołę diabetologii prof. Stanisława Moskalewskiego – badania oraz dokonanie przeszczepów i izolacji wysp trzustki,
  • szkołę histologii prof. Kazimierza Ostrowskiego (lata 50-te),
  • szkołę fizjologii prof. Trzebskiego – badania nad receptorami regulującymi układ krążenia,
  • szkołę kardiologii prof. Askanasa,
  • szkołę neurochirurgii prof. Jerzego Choróbskiego – operacje guzów mózgu,
  • szkołę urologii prof. Stanisława Wesołowskiego.

Ponadto warto wymienić inne osiągnięcia niektórych naukowców-medyków:

  • prof. Chorzelskiego – jednego z twórców immunopatologii chorób skóry,
  • prof. Kobierskiej – w leczeniu chorób układu oddechowego u dzieci,
  • prof. Romy Rokickiej-Milewskiej – w leczeniu chorób układu krwiotwórczego u dzieci (hemopatologia).

Wśród ważnych osiągnięć medycyny polskiej ubiegłego półwiecza można wymienić osiągnięcia najmłodszej dziedziny chirurgii – chirurgii czaszkowo-szczękowo-twarzowej (w leczeniu wad wrodzonych i urazów szczękowo-twarzowych, guzów i nowotworów oraz zabiegów rekonstrukcyjnych i estetycznych) w ramach Katedry Chirurgii Szczękowo-Twarzowej – Oddziału Stomatologii I Wydziału Lekarskiego.

Dzisiaj

Ostatnie lata działalności Uczelni charakteryzują się dynamicznym rozwojem. Obecnie jest ona największą tego typu placówką w Polsce.

W dniu 1 października 1993 r. w ramach II Wydziału Lekarskiego powołano Oddział Nauczania w Języku Angielskim – „English Division”. W ramach tego samego Wydziału, w maju 2001 r., Senat Akademii Medycznej powołał Oddział Fizjoterapii.

29 maja 2000 r. Senat Akademii Medycznej podjął uchwałę o utworzeniu Wydziału Nauki o Zdrowiu z Oddziałem Pielęgniarstwa, Oddziałem Położnych oraz Dietetyki. W ciągu kilku lat działania Wydziału udało się stworzyć oddziały zamiejscowe w Radomiu i Ostrołęce.

W 2002 r. powołano również Wydział Kształcenia Podyplomowego.

W 2000 r. Uczelnia obchodziła 50 rocznicę istnienia. Również tego roku absolwenci I WL z 1950 r. obchodzili swoją 50 rocznicę rozdania dyplomów, w tym roku także dokonano uroczystego otwarcia nowoczesnego budynku przy ul. Żwirki i Wigury 61, w którym obecnie swoje siedziby mają Senat Uczelni, jej władze i gdzie mieści się administracja Uczelni.

25 września 2006 roku Senat Akademii Medycznej jednogłośnie podjął uchwałę o zmianie nazwy uczelni na Warszawski Uniwersytet Medyczny. Jednym z bezpośrednich powodów tej decyzji było wejście w życie nowej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, która znacząco obniżyła rangę akademii, zwiększając zarazem rangę uniwersytetów i stwarzając możliwość powoływania tzw. uniwersytetów profilowanych. W przypadku akademii wymagania te zostały określone na niskim poziomie, natomiast nazwą „uniwersytet”, uzupełnioną przymiotnikiem, może posługiwać się szkoła wyższa, której jednostki organizacyjne posiadają co najmniej sześć uprawnień do nadawania stopnia naukowego doktora, w tym co najmniej cztery w zakresie nauk objętych profilem Uczelni.

Zmiana nazwy była potwierdzeniem stanu faktycznego – rzeczywistej pozycji i rangi naszej Uczelni. Podkreśliła jednocześnie uniwersytecki poziom kształcenia i badań naukowych, z których WUM słynie od lat. Zmiana nazwy miała również inny znaczący aspekt: Uczelnia powróciła do swoich korzeni i tradycji. Wróciła de facto do nazwy sprzed 1950 roku, kiedy to nauczanie medycyny zostało wyłączone ze struktur uniwersyteckich.

Uchwała Senatu AM otworzyła długą drogę prawną do oficjalnej zmiany nazwy Uczelni. Wniosek w tej sprawie trafił do Ministerstwa Zdrowia, gdzie uzyskał pozytywną opinię, a następnie przeszedł pełną procedurę stosowaną dla ustaw. Poddany został m.in. licznym konsultacjom społecznym. Po wyborach 21 grudnia 2007 r. projekt ustawy trafił do sejmowej Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży, która po rozpatrzeniu projektu zarekomendowała Sejmowi jego uchwalenie, a ten przegłosował ustawę 23 stycznia 2008 r.

Następnie ustawa trafiła do Senatu, gdzie 30 stycznia 2008 r. uzyskała w pierwszym czytaniu rekomendację Komisji Nauki, Edukacji i Sportu i została skierowana pod obrady Senatu planowane na 20 i 21 lutego. Niespodziewanie jednak na porannym posiedzeniu w środę, 6 lutego 2008 r., Konwent Senatu podjął decyzję o wprowadzeniu tej ustawy do porządku obrad, które miały odbyć się już nazajutrz. W ten sposób izba wyższa przegłosowała ustawę 7 lutego 2008 r.

Prezydent RP podpisał ustawę we wtorek, 26 lutego 2008 r. Została ona opublikowana w „Dzienniku Ustaw” (nr 39, poz. 226) 7 marca 2008 r. i uprawomocniła się po 14 dniach od daty publikacji. 22 marca 2008 roku Akademia Medyczna w Warszawie stała się oficjalnie Warszawskim Uniwersytetem Medycznym.

Rok 2009 był dla Uczelni wyjątkowy, gdyż właśnie wtedy Warszawski Uniwersytet Medyczny obchodził jubileusz 200-lecia nauczania medycyny w Warszawie. Głównymi punktami obchodów była impreza edukacyjno-rocznicowa „Warszawski Uniwersytet Medyczny – Społeczeństwu Warszawy” (10 maja) oraz Centralna Inauguracja Roku Akademickiego 2009/2010 i uroczysty Wieczór Galowy w Teatrze Wielkim (9 października), w którym uczestniczyli przedstawiciele władz państwowych i samorządowych. Podczas październikowej uroczystości po raz pierwszy wykonano Hymn Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, do którego muzykę skomponował Miłosz Bembinow, zaś słowa napisał Jacek Cygan.

W październiku 2012 r. Oddział Stomatologii I Wydziału Lekarskiego został przekształcony w samodzielny Wydział Lekarsko-Dentystyczny Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Od tego momentu dotychczasowy I Wydział Lekarski z Oddziałem Stomatologii nosi nazwę I Wydziału Lekarskiego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
Uczelnia konsekwentnie stawia na rozwój własnej bazy kliczno-dydaktycznej. Sztandarowe obiekty, które powstały w minionych latach to:

  • Centrum Biblioteczno-Informacyjne (2012),
  • Centrum Badań Przedklinicznych (2014), 
  • Szpital Pediatryczny (2015) 
  • Centrum Sportowo-Rehabilitacyjne (2015)

 

W trakcie realizacji jest Centrum Symulacji Medycznych , zaś w planach są kolejne inwestycje - Uniwerrsyteckie Centrum Stomatologiczne oraz Instytut Psychiatrii.

[ kontakty ] [ redakcja serwisu ]
feedback
feedback